Andorra

Valls d’Andorra

 

 

 

 

 

INLEIDING

DE REPUBLIEK

POLITIE

 

 

 

Inleiding

 

IN DE DERTIENDE EEUW WERD DE HEERSCHAPPIJ  OVER  DE DALEN VAN Andorra betwist tussen de bisschop van Urgel en de graaf van Foix. Bij verdrag werd in 1278 overeengekomen dat de souvereiniteit over het vorstendom voortaan door de Bisschop en de Graaf zou worden gedeeld.

Na het uitsterven van het geslacht van de graven van Foix werd het co-regentschap voortgezet door hun opvolgers in rechten: vanaf 1472 de koningen van Navarra en vanaf 1589 de koningen van Frankrijk. Napoleon veranderde in 1806 het vorstendom in een Republiek maar liet het condominium onaangetast. De presidenten van de Franse Republiek zijn als opvolgers van de koningen van Frankrijk ook co-regent van Andorra. Met een oppervlakte van 465 km ² is de Republiek de grootste van de vijf kleinste staatjes van Europa.

Het wapen van Andorra is samengesteld uit de symbolen van de kerkelijke macht van de bisschop van Urgel: mijter en kromstaf; en het wapen van de graven van Foix.

Het oorspronkelijke wapen van Foix is van goud met drie rode palen. Volgens de legende komen de palen uit het (apocriefe-) wapen van Wilfred de Harige (874-898) die met drie in zijn eigen bloed gedoopte vingers strepen op zijn gouden schild getrokken zou hebben. Waarschijnlijker is echter dat het wapen een versie is van het wapen van de graven van Barcelona waaraan de graven van Foix verwant zouden zijn.

Het wapen van Foix komt voor het eerst voor op het zegel van Roger Bernard II uit 1229.[1]

Nog voordat het burggraafschap Bearn in 1290 in bezit gekomen was van het Huis Foix kwartileerde Gaston I van Foix in 1281, ter gelegenheid van zijn huwelijk met de dochter van Gaston VII de Grote van Bearn, de palen van Foix met de rode koeien van Bearn.[2]

 

In de veertiende eeuw werd aan het wapen een helmteken toegevoegd. Het bestaat uit een koeiekop uit het wapen van Bearn tussen twee stijve vleugels (de zgn. Vols banneret) met de palen van Foix. In deze vorm komt het voor in het wapenboek van de Heraut Gelre [3]. Op het epitaaf van Jean de Grailly, Graaf van Foix (†1436) in de Celestijner kerk in Avignon, is de wapencompositie aangevuld met een schilddrager: een groene draak met de helm met het helmteken over de kop gestulpt [4]) Deze wapencompositie is na het uitsterven van het geslacht Foix met Frans Phoebus in 1483 door de erfgenamen van de titel tot zeker de zeventiende eeuw verder gevoerd. Het verdween met de provinciale herindeling van Frankrijk waarbij Bearn en Foix afzonderlijke provincies werden.

 

De Republiek

 

(Foto H.d.V. 2007)

 

Oudste versie van het wapen van Andorra aan de gevel van het Casa de la Vall in Andorra.

 De datering van dit beeldhouwwerk is onzeker.

 

Van het wapen van de Republiek zijn er drie versies. In de oudste, waarvan de precieze daum niet is vast te stellen maar die in ieder geval moet datern van na het huwelijk van Gaston van Foix  in 1281, staan in de bovenste helft de mijter en de kromstaf van de bisschop. In de onderste helft rechts de koeien van Bearn en links de palen van Foix.

 

 

Wapen van Andorra in de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw.

 

Rond met midden van de negentiende eeuw werd de ordening gewijzigd. De bisschoppelijke attributen staan nu, nog steeds op de voorkeursplaats, aan de rechterzijde van het schild. De linkerkant is gereserveerd voor de kwartieren van Foix en Bearn [5]. Aan het begin van de twintigste eeuw wordt dit wapen in een cartouche gezet een aangevuld met een gravenkroon en de wapenspreuk: “virtus unita fortior” (Eenheid maakt sterk).

 

 

 

Wapen van Andorra in de versie van ca 1950 tot 1960.

Mijter en kromstaf gekruist in het eerste kwartier. In het derde kwartier het wapen van de graven van Barcelona.

 

Na de tweede wereldoorlog werd de rechterhelft gewijzigd. Mijter en staf kwamen naast elkaar in het eerste veld. Er onder, in het derde veld, kwamen de palen van Aragon om de banden van de Republiek met Aragon te symboliseren. Vanaf de jaren vijftig staan mijter en staf niet meer naast elkaar maar is de staf linkerschuinbalksgewijs achter de mijter geplaatst. [6]

 

 

 

foto H.d.V 2007

Wapen van Andorra aan de gevel van het Casa de la Vall in Andorra.

De koeien in het vierde kwartier naar links gewend. Deze versie komt overeen met de versie op postzegels uit 1961-‘71

 

Een eerste versie van het wapen zonder de kroon komt vanaf rond 1960 voor. Hierin is het wapen geplaatst op een cartouche en zijn de koeien in het vierde kwartier naar links gewend. De kroon ontbreekt  maar het devies is gehandhaafd.

 

De nieuwste versie van het wapen is identiek aan die van 1960 met dat verschil dat de koeien nu naar links zijn gewend. De afgebeelde versie in de kop van dit artikel, hangt aan de gevel van het nieuwe parlementsgebouw in Andorra. Een soortgelijke versie bevindt zich, in kleur, in de oude volksvertegenwoordiging in het Casa de la Vall. De koeien in het vierde kwartier zijn daarin rood op een gouden veld.

 

Politie

 

 

foto H.d.V. 2007

 

Het wapen van de politie van Andorra bestaat uit een opengeslagen wetboek belegd met een met een lauwerkrans omgeven zwaard. Op de zoom staat de naam van de dienst: Ÿ POLICIA Ÿ PRINCIPAT D’ANDORRA. Het wapen is gelegd op een achtpuntige politiester.

 

 

Terug naar de Startpagina

 

© Hubert de Vries

Updated 2008.05.21

Updated 2009-10-12

 



[1]) 1229 IX: Ruiterzegel van Roger Bernard II: A.: D’or, trois pals de gueules. L.: Bernardi comitis Fuxensis.  Douët d’Arcq n° 662.

[2]) 1281VII 18: Ruiterzegel van Roger Berard III: A.: ¼ de Foix et Bearns. L.: S. rogerii B. Comitis Fuxi. Douët d’Arcq n° 666.

[3]) Brussel KB, Ms 15652-56 Wapenboek van de Heraut Gelre fol. 122 v°. 

[4]) Hefner, O.T. von: Die Wappen der ausserdeutschen Souveräne u. Staaten. Nürnberg, 1870 p. 14, Taf. 29.

[5]) Der Deutsche Herold, 1877, p. 67.

[6]) Ruhl, J.M. Die Wappen aller Souveränen Länder der Erde. Leipzig 1928, Taf. IX. Neubecker O. Wappen Bilder Lexicon. München, 1974. Hesmer, K.H. Flaggen Wappen Daten. Gütersloh, 1975. Het wapen van Andorra staat ook afgebeeld op postzegels en munten.